CSD Berlin Pride een aftrap van hoop, euforie en homofobie.

Twee jaar duurde het eer de LGBT+ community weer de straat op kon. De CSD Berlin Pride gaf met drie zogenaamde Sterndemo’s de aftrap voor het Berliner Pride seizoen. Nooit eerder liep ik mee met zo’n indrukwekkende tocht en nooit eerder voelde ik zo’n verbondenheid met de queer gemeenschap. Maar tegelijk was het ook de eerste keer dat ik getuige was van een homofobe uiting. Een incident? Of staat de reputatie van Berlijn als stad waar iedereen zichzelf kan zijn en anders zijn de norm is onder druk?

Kreuzberg, 26 juni 2021. Er trekt een bonte stoet door de straten van de voormalige Berlijnse arbeidersbuurt. Een vrachtwagentje met geluidsinstallatie verspreidt evergreens van Britney Spears en Madonna als glitter over de honderden mensen die volgen. De menigte danst, zingt en is euforisch. Twee jaar duurde het voordat de LGBT+ community weer met trots haar veelzijdige gezicht kon laten zien. Daar waar seksuele diversiteit zo stevig verankerd is in de fundamenten van de stad, schitterde de queer gemeenschap vanwege Covid-19 door onzichtbaarheid. Gedwongen weliswaar, want door de pandemie werd het stil in de bars en clubs. Plekken die van oudsher veilige havens voor lesbiennes, homo’s, biseksuelen. Dragqueens en transgenders zijn. Queer Berlijn was dakloos. Om elkaar te ontmoeten, moest men haar toevlucht zoeken in de openbare ruimte, zoals parken. Waarbij het risico om slachtoffer te worden van homofobie bij iedere stap buiten de deur om de hoek loert. Cijfers van de politie leggen de vinger op de zere plek. In 2018 vonden er in Berlijn 230 geweldsdelicten plaats tegen leden van de LGBT+ community en in 2020 steeg dat aantal tot 430 gevallen van homogerelateerd geweld. Dat zijn de officiële aangiftes. Het werkelijke getal zal hoger zijn. Tijd dus om weer de straat op te gaan en onze plek in de stad die bekend staat als de meest roze metropool van Europa te heroveren. 

jacky-oh Weinhaus Alexanderplatz.nl
Jacky-Oh Weinhaus

Nieuwkomer
Het CSD Berlin Pride event is een nieuwkomer en zet zich af tegen de organisatie van, dat wat tot nu toe, de officiële jaarlijkse Christopher Street Day heet. Te wit, te veel cis-man, te commercieel en bovendien waarom zou één organisatie een monopolie moeten hebben op een Pride event? CSD Berlin Pride pakte het anders aan en gaf daarmee de aftrap van het Pride seizoen. Drie zogenaamde Sterndemo’s trokken vanaf verschillende locaties, via verschillende routes richting het eindpunt Alexanderplatz. De QTIBIPOC stoet vertrok vanuit Kreuzberg met in haar kielzog mensen die zich identificeren als, of solidair zijn met Trans- en intersekse personen en People of Color. Bij de Getsemahnekirche in Prenzlauer Berg werd het activisme van de queer community uit de voormalige DDR herdacht, waarna de karavaan langs historisch belangrijke plekken in Oost-Berlijn trok. Mijn startpunt was de Hermannplatz in Neukölln, waar ik me aansloot bij de demo onder leiding van de prachtige dragqueen Jacky-Oh Weinhaus, die aandacht vroeg voor het belang van zogenaamde queerschutz räume (safes spaces), zoals clubs en bars. 

het gevoel van verbondenheid met de community was nooit eerder zo sterk

Sinds ik op mijn zestiende uit de kast kwam heb ik jaarlijks een Pride bezocht. Als toeschouwer of deelnemer, in verschillende landen. Of het nu de botenparade is in Amsterdam, de Pride in Keulen of CSD in Berlin, iedere keer ervaar ik een intense dankbaarheid dat ik openlijk homoseksueel kan zijn en dat met anderen op die dag mag delen. Toch was het gevoel van verbondenheid met de gemeenschap nog niet eerder zo sterk als tijdens deze parade. Transpersonen, beren, People of Color, jongens op stiletto’s, stoere lesbo’s, puppy’s. Daar waar men zich bij de traditionele CSD aansluit bij de groep mensen met wie men zich het meest identificeert en dus eilandjes vormt in de grote parade, versmolten alle subculturen nu tot één grote, sterke dansende, demonstrerende massa. Want, laten we vooral niet vergeten dat het een demonstratie was. Op strategisch gekozen plekken hield de stoet halt. Bij Volkspark Hasenheide, waar sinds het sluiten van clubs veel illegale party’s gehouden worden, werd het belang van de club en cultuurscene onderstreept. Het hoofdkantoor van de SPD was het decor voor een redevoering over transgenderrechten en de vele steunbetuigingen die politici in de aanloop naar de Bundestag verkiezingen aan de LGBT+ community uiten, maar na de stembusgang vaak loze beloften blijken te zijn.

Tussen euforie en homofobie
Ondanks het intieme karakter van de parade dat het gevoel van saamhorigheid zo aanwakkerde, kracht gaf en hoop op een glorieuze toekomst, was het ook de eerste keer dat ik in het openbaar geconfronteerd werd met homofobie. Aan de kant van de weg voelde een man sterk de behoefte om ‘boe’ te roepen terwijl hij met zijn duimen naar beneden wijzend een afkeurend gebaar maakte. Zijn zoontje, een jaar of 10, volgde breed lachend het voorbeeld van zijn vader. Onze reactie? Geweld los je niet op met geweld, maar op een manier zoals alleen de queer community dat kan. Hoger op die hakken, nog meer schudden met die heupen en joelen van trots. Laten zien dat we er zijn en ons niet laten intimideren. Vijf uur lang trokken we door de straten van de Duitse hoofdstad. De parade passeerde het voormalige hoofdkantoor van de Gestapo, de Hitlerbunker en de achterkant van de Russische ambassade. Plekken die zo beladen zijn, dat de symboliek van de stoet die daar out & proud aan voorbij trok me diep ontroerde. Deze stenen getuigen van het Nationaal Socialistische bewind en het totalitaire, xenofobe leiderschap van de Russische president Poetin trekken meteen de parallel tussen de jaren 20 van de vorige eeuw en nu. Waar veel vrije geesten samenkomen, waar ze een wind van openheid en gelijkheid doen waaien, is er een behoudende onderstroom die zich met die vrijheid geen raad weet. Uit welke hoek die tegenbeweging ook komt die deze vrijheid wil inperken, ze heeft de afgelopen tijd aan kracht gewonnen.

Ik moest op mijn gelakte nagels gaan zitten, omdat ik me onveilig voelde

(On)zichtbaar
Mijn vingernagels waren roodgelakt. Iets wat ik voor de pandemie ook weleens deed, ook als daar geen specifieke aanleiding toe was. Nooit voelde ik me onveilig of geïntimideerd. Tot dit weekend. De U-bahn om een uur ’s nachts. Moe, maar nagenietend zit ik in de metro op weg naar huis. Na enkele haltes krijg ik gezelschap van een groep jongens. Ze zijn ergens tussen de zestien en achttien jaar en nemen een flinke dosis testosteron mee het treinstel in. Ze waren er duidelijk op uit om te provoceren en probeerden een mannenkoppel tegenover me een reactie te ontlokken. Intuïtief ging ik op mijn handen zitten, zodat mijn geverfde nagels geen aanleiding konden geven tot enige vorm van agressie. Zou er daadwerkelijk iets gebeurt zijn als ze mijn rode nagels hadden gezien? Dat kan ik niet met zekerheid zeggen, maar er is wel degelijk iets veranderd, waardoor ik me op dat moment onveilig voelde. We hebben in het afgelopen jaar duidelijk een paar stappen achteruit gezet en aan acceptatie moeten inboeten. De incidenten in Georgië en Spanje en de recent aangenomen ‘anti-homowet’ in Hongarije zijn daar de meest extreme en schrijnende voorbeelden van. Begrijp me niet verkeerd. Ieder incident, waar dan ook is er een teveel. Maar dat de atmosfeer in Berlijn verandert baart me misschien wel het meeste zorgen. In de stad, met een reputatie als veilige haven voor iedereen die zichzelf wil zijn of worden, waar ‘anders’ zijn de norm is lijkt die verworven vrijheid onder druk te staan.

CSD Berlin Pride 2021 Alexanderplatz.nl
queer schütz now

Bahnhof Zoo, de volgende middag. Op het perron staat een jongen een beetje schuchter tegen de muur geleund. Zijn handen in z’n zakken. In de U-Bahn neemt hij tegenover me plaats. Nu heb ik wel de moed om mijn handen te laten zien. Zodra de jongen mijn rood gelakte nagels opmerkt komen zijn handen voorzichtig tevoorschijn. Handen met prachtige roze nagels! We kijken elkaar aan, wisselen een blik van herkenning, respect en bemoediging uit en ik ben volmaakt gelukkig. Dit is hoe we er als queer gemeenschap samen voor kunnen zorgen dat we sterker worden dan ooit. Verbondenheid voelen, kracht putten uit elkaar en weer zichtbaar zijn!

De komende tijd zijn er een aantal regenboog events gepland in Berlijn:

Trans-Pride: ‘Trans Sein ist schön! Trans Sein ist vielfaltig’ Met dit motto wil de organisatie van de Trans-Pride op 10 juli aandacht vragen voor de belangen van trans personen 

Marzahn Pride: De vereniging voor Russische queers, Quarteera organiseert op 17 juli de Marzahn Pride die door de voormalige DDR Plattenbau suburb Marzahn trekt, waar een grote Russische gemeenschap woont.

CSD Berlin: De officiële? De traditionele? Hoe deze CSD na de CSD Berlin Pride omschreven moet worden is een beetje onduidelijk. De organisatie van deze Christopher Street Day organiseerde in ieder geval altijd de CSD zoals we die kennen. Al doen ze het vanwege Corona dit jaar rustiger aan. Geen trucks en minder toeschouwers en een andere route, maar desalniettemin een reis naar Berlijn waard!

Voor 11 september staat er een grote LGBT+ party gepland bij de Brandenburger Tor.

Het is een hoogtepunt van de zomer. Normaal althans. Het queer stadfeest rondom de traditionele gay-buurt Nollenplatz is dit jaar verschoven naar 2 en 3 oktober. Dit jaar sluiten we het seizoen af met dit kleurrijke event.

Of de regenboog events doorgaan hangt natuurlijk af van de ontwikkelingen rondom de Corona Pandemie. Op de website van Place2be vindt je alle info over queer Berlijn.

CSD Berlin Pride 2021 Alexanderplatz.nl

Recommended Articles

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *