Berlijn is als een goede vrijpartij.

Berlijn is queer met een hoofdletter q. maar waarom de stad precies zo’n aantrekkings- kracht heeft op lhbtq’s? voor het antwoord moeten we terug naar de zeventiende eeuw.

Hoe zou je Berlijn typeren?”, vroeg de gelauwerde Zweedse verslaggever Bobo Karlsson eens aan een barman in een Berlijns café. De man achter de toog antwoordde: “Berlijn is als een goede vrijpartij met een soldaat.”
Volgens Karlsson behoort Berlijn tot een ander sterrenstelsel, met zijn eigen regels en wetten. De stad is een tolerante, liberale vrijhaven, die met geen andere Europese metropool te vergelijken is. De basis daar- voor werd al in de zeventiende eeuw gelegd. Sinds de oprichting van het Pruisische Rijk in 1600, maar vooral vanaf het begin van de vorige eeuw wordt de hoofdstad gedomineerd door soldaten. In een samen- leving met veel mannen, regeren zonde en vermaak. Na de Eerste Wereldoorlog braken de roaring twenties aan, de jaren waarin het leven een groot feest leek en de cabarets met revues en travestie wereldberoemd werden. Het is de tijd van absolute vrijheid enerzijds en de dreigende opkomst van het intens beperkende nazisme anderzijds. De tijd die Christopher Isherwood zo treffend beschreef in zijn Berlin Diaries en waarover onlangs de on-demand-televisieserie Babylon Berlin is gemaakt.

Als je in Berlijn in een taxi stapt, vraag de chauffeur dan eens hoe hij heet. Negen van de tien keer heeft de bestuurder een Amerikaanse of Britse achternaam. Hoe dat kan? Weer die soldaten. Als de Nationaal Socialisten eind jaren veertig zijn over- wonnen, verdelen de geallieerden de stad in vier delen. Ieder deel valt onder de verant- woordelijkheid van een van de bevrijders. Uit Frankrijk, Groot-Brittannië, Rusland en Amerika worden militairen ingevlogen om de orde te handhaven en hun deel te verde- digen tijdens de dreigende Koude Oorlog. Jongemannen die ver weg waren van hun geliefde, familie en vrienden, in een vreemd land, zonder te weten hoelang ze zouden blijven. Een week, een maand, een half jaar of nog langer?

Vanaf de zeventiende eeuw is entertainment de rode draad door de geschiedenis van de stad. Vermaak moest de moraal hooghouden. Cabarets, disco’s en bars zouden de ellende en het gemis doen vergeten en waren tegelijkertijd dé manier om hun lust te bevredigen. Waar veel mannen zijn, olala… De soldaten kregen relaties met Duitse vrouwen en verwekten kinderen, maar homoseksualiteit was ook de normaalste zaak van de wereld. Het deed en doet er niet toe of je LHBTQ of hetero was, als je jezelf maar kon zijn. De enige uitzondering hierop waren de jaren waarin de bruinhemden aan de macht waren.

Toen de stad eind negentiende eeuw een groeispurt kreeg en van provinciestad in een bruisende metropool veranderde, waren er veel architecten, kunstenaars en beeldhouwers nodig. Uit het hele Duitse Rijk kwamen deze artiesten naar de hoofdstad om haar letterlijk vorm te geven. De meesten waren LHBTQ, maar dat was geen issue. Daar hoefde je niet voor uit de kast te komen. Artiest en homo werden gewoon synoniemen, zonder dat er iemand aanstoot aan nam, je buitensloot of discrimineerde.

PING-PONGPARTIES
In het voormalige Oost-Berlijnse stadsdeel Mitte zag de Duitse hoofdstad symbolisch het levenslicht na de val van de Muur in 1989. Oost-Duitsers trokken massaal weg op zoek naar een beter bestaan in het Westen, terwijl jonge West-Europese, anti- kapitalistische kunstenaars juist massaal hun intrek namen in de verlaten huizen en woonkazernes. Ook nu stond ‘kunstenaar’ weer synoniem voor LHBTQ en in no time ontstond in de vele typische binnenhofjes een alternatief queer nachtleven.

Natuurlijk zijn er tegenwoordig LHBTQ bars en -clubs, maar er zijn evenzoveel gelegenheden waar iedereen komt, waardoor vrouwen soms moeite hebben met het versieren van een man; ze weten niet of hij gay of hetero is. Het is simpelweg niet nodig om je gender of seksuele voorkeur expliciet uit te dragen. Zo ontstaat in het nachtleven een mooie mix van mensen van allerlei pluimage. Als je single bent en op een originele manier wil sjansen en flirten, koop dan een tafel- tennisbatje en ga naar een van de ping- pongparties, bijvoorbeeld in Prenzlauer Berg. Sla een balletje met iemand die je leuk vindt en je komt er snel genoeg achter of het balletje spreekwoordelijk wordt teruggekaatst.

De allereerste club bestaat nog steeds, je vindt hem in een hofje achter in Haus Schwarzenberg, een van de laatste alternatieve bolwerken in het inmiddels gegentrificeerde Mitte. Deze plek vat

De soldaten kregen relaties met Duitse vrouwen en verwekten kinderen, maar homoseksualiteit was ook de normaalste zaak van de wereld.

de geschiedenis van Berlijn samen en houdt haar levend. Loop door de hofjes, kijk omhoog, drink een biertje, ga naar de film of dans als een nachtvlinder tot het ochtendgloren. Misschien staat de graffiti op de muren van Haus Schwarzenberg nog wel het meest symbool voor de hedendaagse stad die voortdurend in beweging is. Waar je ook kijkt, overal zie je muurkunst, afgewisseld met anarchistische leuzen. Een spreuk die je vandaag toeschreeuwt dat de huren betaalbaar moeten blijven, wordt morgen overgespoten door een artiest die ook zijn creativiteit kwijt wil.

LABORATORIUM
Berlijn is al vanaf haar ontstaan in beweging, de nachtclub in de keuken van de voormalige Burger King aan de Rosenthaler Platz heeft plaatsgemaakt voor Berghain. En de soldaten die sinds de zeventiende eeuw de samenleving domineren en ‘schwul’ maakten, hebben op een vreedzame manier een toevluchts- oord geschapen voor iedereen die zichzelf wil zijn. Als je keer op keer alles verloren hebt in oorlogen, maar er telkens bovenop komt, heb je heel veel kracht in je. Dan feest je iedere dag alsof het je laatste is
en dans je op de vulkaan. Die spirit voel je nog tot op de dag van vandaag en daartoe voelen gelijkgestemden en andersden- kenden zich aangetrokken.

Op 1 oktober 2017 werd in Duitsland het burgerlijk huwelijk opengesteld voor koppels van hetzelfde geslacht, maar ondanks deze Ehe für alle zijn in de hoofdstad weinig mannen in het huwelijksbootje gestapt. Berlijn is een laboratorium waar mensen naartoe komen om te ontdekken, zichzelf te leren kennen en te avonturieren. Met een dosis levenservaring op zak vertrekt men na een paar jaar weer naar een andere plek om zich daar te settelen. Vele era’s en epoques hebben de revue gepasseerd met evenzovele mensen, en zo zal het blijven gaan. Over vijftig of honderd jaar zit er weer een schrijver aan een Berlijnse bar. Hij zal de barman of –vrouw vragen de stad te typeren. En in het daaropvolgende antwoord zullen LGBTQ’s wederom een hoofdrol spelen.

Tekst: Rik Alexander
Beeld: Julian Buijzen
Dit artikel verscheen eerder in Winq.

Recommended Articles

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *